Tumori žučnjaka i žučnih vodova

Tumori žučnjaka i žučnih vodova su često uzroci ekstrabilijarne opstrukcije. Simptomi mogu izostati, ali su najčešće izraženi a posljedica su bilijarne opstrukcije. Dijagnoza počiva na nalazu ultrazvuka, CT–a ili kolangiografije. Prognoza je obično loša. Mehanička drenaža žuči dovodi do oslobađanja od svrbeža, sprječava sepsu i bolove koji su rezultat opstrukcije.

Kolangiokarcinom i drugi rijetki tumori žučnih vodova su obično maligni. Kolangiokarcinomi uglavnom nastaju u ekstrahepatičnim žučnim vodovima: 60–80% u perihilusnoj regiji (Klatskinov tumor) i 10–30% u distalnom vodu. Čimbenici rizika su starija životna dob, primarni sklerozirajući kolangitis, jetrene infestacije i ciste koledokusa.

Karcinom žučnjaka ima incidenciju od 2,5/100.000 i najčešći je u Južnoj Americi i Aziji. Srednje preživljenje iznosi 3 mjeseca.

Polipi žučnjaka su asimptomatska ispupčenja sluznice unutar lumena žučnjaka promjera <10 mm koja potječu od estera kolesterola i lipida. Rezultat su kolesteroloze (taloženje estera kolesterola u makrofage lamine proprije žučnjaka—op. prev.) i nalaze se u 5% osoba kod kojih je učinjen ultrazvuk trbuha. Pravi adenomi su rijetki i benigni.

Simptomi i znakovi

Bolesnici s kolangiokarcinomom obično se tuže na svrbež i bezbolnu opstruktivnu žuticu (karakteristična dob 50–70 god.). Perihilarni tumori u ranom stadiju mogu dovesti do neodređene abdominalne boli, anoreksije i mršavljenja. Drugi simptomi su akolične stolice, palpabilne mase, hepatomegalija ili distendiran žučnjak (Courvoisierov znak kod distalnog kolangiokarcinoma). Bol može imitirati bilijarnu koliku (uslijed bilijarne opstrukcije) ili može biti konstantna i progresivna. Sepsa nije karakteristična, ali je može inducirati ERCP.

Bolesnici s karcinomom žučnjaka otkrivaju se slučajno prilikom kolecistektomije učinjene radi bilijarnih kolika i kolelitijaze (70–90% ima žučne kamence), ili u uznapredovalom stadiju bolesti kad se tuže na stalne bolove, mršavljenje i palpabilnu tvorbu u abdomenu.

Dijagnoza

Na kolangiokarcinom se posumnja kod neobjašnjivih razloga ekstrahepatalne opstrukcije. Laboratorijski nalazi pokazuju određeni stupanj kolestaze, a dijagnoza se postavlja ultrazvukom ili CT–om. Ukoliko su rezultati pretraga nepouzdani, možda će MRCP ili ERCP s perkutanom transhepatičnom kolangiografijom biti nužni. U nekim slučajevima, ERCP ne samo da otkrije tumor, nego omogućuje i četkanje tkiva za citološki pregled nakon čega je nepotrebna biopsija pod kontrolom ultrazvuka ili CT–a. CT s kontrastom služi za određivanje proširenosti, tj. stadija bolesti.

Karcinomi žučnjaka se bolje raspoznaju CT–om nego ultrazvukom. Klasična laparotomija je nužna kako bi se ustanovila proširenost bolesti o čemu ovisi terapija.

Liječenje

Postavljanje potpornika (stenta) ili kirurško premošćivanje opstrukcije smanjuje svrbež, žuticu i možda umor.

U slučaju kolangiokarcinoma u području hilusa a koji je prema nalazu CT–a već proširen, liječi se postavljanjem stenta perkutano ili pomoću ERCP–a, dok se bolesnicima s kolangiokarcinomom distalnog voda stent postavlja endoskopski. Ako je bolest lokalizirana, tada se kirurškom eksploracijom određuje resektabilnost tumora, bilo resekcijom hilusa ili pankreatikoduodenektomijom. Kod kolangiokarcinoma adjuvantna kemoterapija i radioterapija pokazuju neke obećavajuće rezultate.

Mnogi karcinomi žučnjaka se liječe simptomatski.