Hepatitis

Hepatitis je upala jetre koja se očituje difuznom ili fragmentarnom nekrozom. Glavni uzroci su specifični virusi hepatitisa, alkohol i lijekovi. Rjeđi uzročnici su ostali virusi (npr. infektivna mononukleoza, žuta groznica, citomegalovirus [CMV]) i leptospiroza. Parazitoze (npr. shistosomijaza, malarija, amebijaza), piogene infekcije i apscesi zahvaćaju jetru, ali se ne smatraju hepatitisom. Zahvaćanje jetre u sklopu tuberkuloze i ostalih granulomatoznih infiltracija katkad se naziva “granulomatozni hepatitis“, ali klinička slika, biokemijski parametri i histološki nalaz se razlikuju od nalaza kod difuznog hepatitisa.

Razne sistemske infekcije i druge bolesti mogu dovesti do manjih žarišta upale ili nekroze u jetri. Taj nespecifični reaktivni hepatitis može dovesti do manjih poremećaja jetrene funkcije, ali obično ne izaziva simptome.

Neke oblike neinfektivne upale i infekcije jetre ukratko prikazuje TBL. 27–1.

TABLICA 27–1

ODABRANE BOLESTI ILI UZROČNICI POVEZANI S UPALOM JETRE

BOLEST ILI UZROČNIK

MANIFESTACIJE

Virusi

Citomegalovirus

U novorođenčadi: hepatomegalija, žutica, prirođeni defekti.

U odraslih: bolest slična mononukleozi s hepatitisom; može se javiti poslije transfuzije.

Epstein–Barr

Infektivna mononukleoza. Klinički hepatitis sa žuticom u 5–10%; u 90– 95% slučajeva jetra zahvaćena supklinički. Akutni hepatitis u mlađih odraslih (važno).

Žuta groznica

Žutica sa sistemskom toksičnošću, krvarenje. Nekroza jetre s blagom upalnom reakcijom.

Ostali

Hepatitis povremeno uzrokuju herpes simplex virus, echo–, coxsackie virusi, virus morbila, rubeole ili virus varicella

Bakterije

Aktinomikoza

Granulomatozna reakcija jetre s progresivnim nekrotizirajućim apscesima.

Piogeni apsces

Ozbiljna infekcija stečena portalnom piemijom, kolangitisom, hematogenim ili direktnim širenjem. Razni uzročnici, posebno gram–negativni i anaerobi. Znaci bolesti i toksičnost, ali samo blagi poremećaj funkcije jetre. Razlučiti od amebijaze.

Tuberkuloza

Jetra često zahvaćena. Granulomatozna infiltracija. Obično supklinička slika; žutica je rijetka. Neproporcionalno povećana alkalna fosfataza.

Ostale

Manji žarišni hepatitis je čest uz brojne sistemske infekcije (obično supkliničke).

Gljivice

Histoplazmoza

Granulomi u jetri i slezeni koji zacijele kalcifikacijom (obično supklinička slika).

Ostale

Granulomatozna infiltracija ponekad uz kriptokokozu, kokcidioidomikozu, blastomikozu i ostale gljivice.

Protozoe

Amebijaza

Važna bolest, često bez vidljive dizenterije. Obično jedan veliki apsces s likvefakcijom. Bolest naginje hepatomegaliji i začudo blagom poremećaju jetrene funkcije. Razlučiti od piogenih apscesa.

Malarija

Hepatosplenomegalija u endemskim područjima (glavni uzrok). Žutica odsutna ili blaga dok nema aktivne hemolize.

Toksoplazmoza

Transplacentarna infekcija. U novorođenčadi: žutica, simptomi sa strane CNS–a i ostale sistemske manifestacije.

Visceralna lišmanioza (kala azar)

Infiltracija retikuloendotelnog sustava parazitima. Hepatosplenomegalija.

Crvi

Askarijaza

Bilijarna opstrukcija odraslim crvima, granulomi u parenhimu zbog larvi.

Klonorhijaza

Infestacija bilijarnog trakta; kolangitis, kamenci, kolangiokarcinom.

Ehinokokoza

Jedna ili više hidatidnih cista, obično kalcificiranog ruba. Može biti velika, ali često asimptomatska; funkcija jetre očuvana. Može puknuti i izliti se u peritoneum ili bilijarni trakt.

Fasciolijaza

Akutna: uvećana jetra osjetljiva na palpaciju, vrućica, eozinofilija. Kronična: bilijarna fibroza, kolangitis.

Shistosomijaza

Periportalna granulomatozna reakcija na jajašca s progresivnom hepatosplenomegalijom, fibroza poput vrata lule, portalna hipertenzija, varikoziteti. Hepatocelularna funkcija očuvana; nije prava ciroza.

Toksokarioza

Visceralna larva migrans. Hepatomegalija s granulomima, eozinofilija.

Spirohete

Leptospiroza

Akutna groznica, prostracija, žutica, krvarenje, oštećenje bubrega. Nekroza jetre (često blaga unatoč jakoj žutici).

Sifilis

Prirođeni: novorođenačka žutica i hepatosplenomegalija, fibroza. Stečeni: promjenljivi hepatitis u sekundarnom stadiju, gume s nepravilnim ožiljcima u trećem stadiju.

Povratna groznica ponekad žutica.

Infekcija s Borrelia. Sistemski simptomi, hepatomegalija i

Nepoznati

Idiopatski granulomatozni hepatitis

Aktivna kronična granulomatozna upala nepoznatog uzroka (sarkoidna varijanta?). Sistemski simptomi (mogu dominirati) s groznicom i malaksalošću.

Sarkoidoza

Granulomatozna infiltracija (uobičajena, najčešće supklinička); žutica rijetka. Povremeno progresivna upala sa stvaranjem ožiljaka, portalna hipertenzija.

Ulcerozni kolitis, Crohnova bolest

Niz hepatičnih bolesti, posebice kod ulceroznog kolitisa. Uključuje periportalnu upalu (perikolangitis), sklerozirajući kolangitis, kolangiokarcinom, autoimuni hepatitis. Slaba korelacija s aktivnošću ili liječenjem bolesti crijeva.