Aneurizme ogranaka aorte

Aneurizme mogu nastati u bilo kojem većem ogranku aorte; takve aneurizme su mnoge rjeđe od aneurizmi prsne ili trbušne aorte. Čimbenici rizika su ateroskleroza, hipertenzija, pušenje i starija životna dob. Lokalizirane infekcije mogu uzrokovati mikotične aneurizme.

Aneurizme arterije supklavije ponekad su povezane s vratnim rebrom ili sindromom torakalnog otvora.

Aneurizme utrobnih arterija su neuobičajene. Oko 60% ih nastaje u arteriji slezene, 20% u jetrenoj arteriji i 5,5% u gornjoj mezenterijalnoj arteriji. Aneurizme arterije slezene nastaju češće u žena (4:1). Uzroci su fibromuskularna displazija medije, portalna hipertenzija, višestruke trudnoće, penetrirajuća ili tupa trauma trbuha, pankreatitis i infekcija. Aneurizme jetrene arterije češće su u muškaraca (2:1). Mogu nastati zbog ranije traume trbuha, dugotrajne uporabe IV droga, medijalne degeneracije arterijskog zida ili periarterijske upale. Aneurizme bubrežnih arterija mogu disecirati ili puknuti, uzrokujući akutno začepljenje (vidi str. 2030).

Simptomi i znakovi

Simptomi variraju. Aneurizme supklavije mogu uzrokovati lokalnu bol, osjećaj pulsiranja, venske tromboze ili edem (zbog pritiskivanja predležećih vena), simptome distalne ishemije, prolazne napadaje ishemije, moždani udar, promuklost ili neodgovarajuće motorne ili osjetne funkcije (zbog pritiska na n. laryngeus recurrens ili brahijalni splet). Aneurizme gornje mezenterijalne arterije mogu izazvati bol u trbuhu ili ishemični kolitis.

Bez obzira na lokalizaciju, mikotične ili inflamirane aneurizme mogu izazvati lokaliziranu bol i davati znakove sistemske infekcije (vrućica, malaksalost, mršavljenje).

Dijagnoza i liječenje

Većina aneurizmi ogranaka aorte se ne dijagnosticira prije puknuća premda kalcificirane asimptomatske ili skrivene aneurizme mogu biti vidljive na radiogramu ili drugim slikovnim tehnikama prikaza kao slučajan nalaz. Ultrazvuk ili CT služe za uočavanje ili potvrđivanje aneurizmi ogranaka aorte; angiografija se koristi prema potrebi, za procjenu distalnih simptoma za koje se smatra da su posljedica aneurizme ili embolizacije.

Liječenje se sastoji u kirurškom odstranjenju i postavljanju presatka. Odluka o liječenju asimptomatskih aneurizmi zasniva se na riziku od puknuća, proširenosti i lokalizaciji aneurizme, te perioperativnom riziku.

Operacija aneurizme supklavije može uključivati odstranjenje vratnog rebra (ako postoji) prije popravka i zamjene.

Za aneurizme utrobnih arterija rizik od puknuća i smrti se penje do 10% i posebno je visok u žena generativne dobi i bolesnika s aneurizmom jetrene arterije (>35%). Stoga je elektivan zahvat indiciran u žena generativne dobi, u starijih bolesnika sa asimptomatskom aneurizmom i u slučaju aneurizme jetrene arterije. U slučaju aneurizme arterije slezene liječenje se može sastojati u podvezivanju, bez rekonstrukcije ili isključivanju aneurizme i žilne rekonstrukcije. Ovisno o položaju aneurizme može biti potrebna i splenektomija.

Liječenje mikotičnih aneurizmi zahtijeva agresivnu antibiotsku terapiju usmjerenu prema specifičnom organizmu. Općenito i te aneurizme treba kirurški zbrinuti.