Diskinezije i bolesti malog mozga

Bolesti pokreta (diskinezije) su obilježene smanjenjem i usporenošću svrhovitih pokreta (hipokinezija) ili prekomjernim voljnim ili abnormalnim nevoljnim pokretima (hiperkinezija). Premda poremećaji koji zahvaćaju mali mozak narušavaju brzinu, opseg i snagu pokreta, osim tremora, oni se ne ubrajaju u poremećaje pokreta (vidi str. 1886). 221. DISKINEZIJE I BOLESTI MALOG MOZGA

Voljni pokret zahtijeva interakciju kortikospinalnog (piramidnog) puta, koji prolazi kroz piramide u meduli povezujući koru mozga s nižim motoričkim centrima u moždanom deblu i kralježničnoj moždini; bazalnih ganglija (nucleus caudatus, putamen, globus pallidus i substantia nigra koji tvore ekstrapiramidni sustav) koji su smješteni duboko u prednjem dijelu velikog mozga i čiji eferentni putovi idu rostralno prema talamusu do kore mozga; i malog mozga, koji je centar za motoričku koordinaciju. Većina neuralnih lezija koje uzrokuju poremećaje pokreta zahvaća ekstrapiramidni sustav pa se poremećaji pokreta nazivaju još i ekstrapiramidni poremećaji.

Hipokinezija: Većina hipokinetskih poremećaja predstavljaju parkinsoničke poremećaje.

Hiperkinezija: Brojni su hiperkinetski poremećaji koji se očituju kao ritmički i neritmički.

Ritmički poremećaji su primarno tremor— pravilni izmjenični ili oscilirajući pokreti, koji se najčešće pojavljuju u mirovanju ili kod pokušaja izvođenja pokreta (intencijski tremor).

Neritmički poremećaji se očituju kao spori, suzdržani (npr. atetoza, distonija) ili kao brzi. Brzi pokreti su karakterizirani kao oni koji se mogu suzbiti (npr. tikovi) i oni koji se ne mogu suzbiti (npr. hemibalizam, korea, mioklonus).

Atetozu čine neritmični, spori, crvoliki, vijugavi pokreti, pretežito u distalnim dijelovima ekstremiteta; položaji gornjih udova izmjenjuju se na takav način da se stvara struja kontinuiranih pokreta. Atetoza se često javlja zajedno s koreom kao koreoatetoza.

Distonije su dugotrajne, nevoljne mišićne kontrakcije, koje često iskrivljavaju položaj tijela (bizarni položaj).

Tikovi su neritmični, brzi pokreti koji se mogu zaustaviti, mogu biti jednostavni ili kompleksni, idiosinkratički, ponavljajući i potpuno nesvjesni. Mogu se zaustaviti samo na kratko vrijeme i uz svjesni napor. Jednostavni tikovi (npr. treptanje očnih kapaka) često počinje kao neurotska gesta u djetinjstvu ili kasnije, potom spontano nestaje. Tikovi su znatno složeniji od mioklonusa i više su isprekidani nego koreatski pokreti. Tikovi se javljaju u Tourettevom sindromu (vidi str. 2379).

Hemibalizam je neritmičan, brzi, nezaustavljivi pokret, za koji su obično karakteristične jednostrane, iznenadne, bacajuće kretnje proksimalnog dijela ruke.

Korea je neritmičan, brzi, poput trzaja, nezaustavljivi pokret, koji uglavnom zahvaća distalne dijelove muskulature ili lice; pokret može neprimjetno preći u svrhovitu ili polusvrhovitu kretnju, koja maskira nevoljni pokret. Često se pojavljuje kao dio koreoatetoze. Korea se pojavljuje kod Huntingtonove bolesti (vidi str. 1881).

Mioklonus je neritmičan, brzi, nezaustavljivi, pokret poput udara, koji se istodobno može pojaviti u brojnim mišićima.