Akutni bronhitis

Akutni bronhitis je upala traheobronhalnog stabla, koja obično uslijedi nakon infekcije gornjih dišnih putova. Najčešći uzrok je virusna infekcija, premda je ponekad posrijedi i bakterijska infekcija. Patogen se rijetko identificira. Najčešći simptom je kašalj sa ili bez vrućice i/ili iskašljavanje sluzavog ili gnojnog sputuma. Oboljeli od KOPBa mogu imati hemoptize, retrosternalnu bol u vidu pečenja (naročito u inspiriju), a ponekad i hipoksemiju. Dijagnoza se postavlja klinički. Terapija je simptomatska. Antibiotici se daju samo kroničnim plućnim bolesnicima. Prognoza je odlična za pacijente bez plućne bolesti, dok se u pacijenata s KOPBom može razviti akutna respiratorna insuficijencija.

Akutni bronhitis je često udružen s gornjom respiratornom infekcijom (GRI) koju uzrokuju rinovirusi, virus parainfluence, virus influence A ili B, koronavirus, RSV i drugi virusi. Rjeđi uzročnici su: Mycoplasma pneumoniae, Bordatella pertussis i Clamidia pneumniae. Pacijenti s većim rizikom su pušači, oni s KOPBom i drugim bolestima koje smanjuju mukocilijarno čišćenje, npr. cistična fibroza ili bolesti koje vode do stvaranja bronhiektazija (vidi str. 439).

Simptomi, znakovi i dijagnoza

Simptomi su neproduktivan ili oskudno produktivan kašalj sa simptomima GRI ili su simptomi GRI prethodili kašlju. Subjektivan osjećaj dispneje se javlja zbog retrosternalne žareće boli, naročito pri inspiriju; hipoksije nema, izuzev u onih pacijenata s već postojećom bolešću pluća. Znakovi bolesti su obično odsutni ali se mogu čuti difuzni hropci i piskanje, pretežno u ekspiriju. Sputum može biti sluzav, gnojan, a katkad i krvav. Izgled sputuma ne upućuje na posebnu etiologiju (tj. virusnu vs bakterijsku).

Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike. RTG pluća je potreban samo u slučaju vrućice, dispneje ili drugih simptoma i znakova koji upućuju na pneumoniju. Bojenje sputuma po Gramu i kulture sputuma nemaju nikakvu ulogu.

Liječenje i prognoza

Akutni bronhitis u inače zdravih osoba je glavni razlog prekomjernog uzimanja antibiotika. Gotovo je svim bolesnicima potrebna samo simptomatska terapija, npr. paracetamol i adekvatna hidracija. Antitusike treba koristiti samo radi olakšanja spavanja (vidi str. 356). Bolesnicima s bronhoopstrukcijom (piskanje u prsima) može pomoći inhalacijski β–agonist (npr. salbutamol) ili antikolinergik (npr. ipratropij) a daju se 7 dana. Oralni antibiotici (npr. 7 dana amoksicilin 500 mg 3×/dan, doksiciklin 100 mg 2×/dan ili trimetoprim–sulfametoksazol 160/800 mg 2×/dan) mogu koristiti pacijentima sa KOPBom (vidi str. 400) ili drugim ozbiljnim bolestima pluća sa barem 2 od sljedećih simptoma: pojačan kašalj i dispneja ili povećana količina gnojnog sputuma.

Kašalj se smiruje unutar 2 tjedna u 75% bolesnika. Bolesnike s dugotrajnim kašljem treba uputiti na RTG pluća, ali treba misliti i na pertusis (veliki kašalj), neinfektivnu etiologiju (udisanje nadražajnih i toksičnih materija iz okoline ili profesionalna izloženost) kao što su sekrecija iz nosa, alergijski rinitis i varijantna astma s kašljem. Nekim bolesnicima pomažu inhalacijski kortikosteroidi unutar nekoliko dana ako je trajni kašalj posljedica iritacije dišnih putova.