Infekcije mokraćnog sustava

U zdravih ljudi mokraća u mokraćnom mjehuru je sterilna: u njoj nema bakterija niti drugih uzročnika bolesti. Mokraćna cijev, kanal kojim se mokraća izvodi iz mokraćnog mjehura izvan tijela, ne sadrži uzročnika bolesti ili ih sadrži premalo da bi izazvali infekciju. Međutim, svaki dio mokraćnog sustava može se inficirati. Ove infekcije se obično dijele na infekcije donjeg i gornjeg mokraćnog sustava; donji se odnosi na infekcije mokraćne cijevi ili mjehura a gornji na infekcije bubrega ili mokraćovoda.

Uzročnici koji uzrokuju infekciju ulaze u mokraćni sustav dvama putovima. Daleko najčešći put je kroz donji otvor mokraćnog sustava―otvor na vrhu penisa u muškarca ili otvor mokraćne cijevi na mjestu gdje se kod žene otvara na stidnicu. Ishod je infekcija koja se širi po mokraćnoj cijevi ascendentno, odnosno uzlazno, “penjući” se prema gore. Drugi mogući put je kroz krvotok, obično ravno u bubrege.

Infekcije mokraćnog sustava mogu uzrokovati bakterije, virusi, gljivice ili niz parazita.

Bakterije: Bakterijske infekcije donjeg mokraćnog sustava―mokraćnog mjehura i mokraćne cijevi―su vrlo učestale. One su češće u muške nego u ženske novorođenčadi ali u dobi od 1 godine postaju oko 10 puta češće kod djevojčica. Oko 5% adolescentnih djevojaka u neko doba dobiva infekciju mokraćnog sustava, no dječacima u adolescenciji to se rijetko događa. Kod ljudi u dobi između 25 i 50 godina, infekcije mokraćnog sustava su oko 50 puta češće kod žena nego kod muškaraca. U kasnijim godinama života infekcije postaju podjednako učestale u oba spola, s manje izraženom razlikom među njima.

Više od 85% infekcija mokraćnog sustava uzrokovano je bakterijama iz vlastitih crijeva ili rodnice te osobe. Obično se, međutim, te bakterije koje uđu u mokraćni sustav, ispiru van za vrijeme pražnjenja mokraćnog mjehura.

Virusi: Infekcije herpes simpleks virusom tipa 2 (HSV2) u muškarca zahvaćaju penis a mogu zahvatiti rodnicu, međicu, bedra, vrat maternice ili rodnicu u žena. Ako je zahvaćena mokraćna cijev, mokrenje može biti bolno a pražnjenje mjehura otežano.

Gljivice: Gljivične infekcije mokraćnog sustava najčešće su uzrokovane Candidom (kvasnicom koja uzrokuje kandidijazu) u ljudi koji imaju uveden trajni kateter. Drugi oblici gljivica, uključujući i one koje uzrokuju blastomikozu (Blastomyces) ili kokcidiomikozu (Coccidioides) rijetko mogu inficirati mokraćni sustav. Gljivice i bakterije često istodobno inficiraju bubrege.

Paraziti: Niz parazita, uključujući gliste može uzrokovati infekcije mokraćnog sustava. Malarija, bolest uzrokovana parazitom koji je praživotinja, a prenose ju komarci, može začepiti male krvne žile bubrega ili može vrlo brzo oštetiti crvene krvne stanice (hemoliza) dovodeći do akutnog zatajenja bubrega. Trihomonijaza, također uzrokovana praživotinjom, je spolno prenosiva bolest koja može izazvati obilni zelenkastožuti pjenušavi iscjedak iz rodnice. Mokraćni mjehur je rijetko zahvaćen. Kod muškarca trihomonijaza obično ne izaziva simptome, premda može izazvati upalu prostate (prostatitis).

Shistosomijaza, infekcija crvolikim parazitom, može zahvatiti bubrege, mokraćovode i mokraćni mjehur i česti je uzrok zatajenja bubrega u ljudi koji žive u Egiptu i Brazilu. Zaraza može uzrokovati trajne infekcije mjehura koje mogu na kraju dovesti do raka mokraćnog mjehura. Filarijaza, također infekcija crvolikim organizmom, začepljuje limfne žile uzrokujući pojavu limfe u mokraći (hilurija). Filarijaza može izazvati ogromno nabreknuće tkiva (elefantijaza), koje može zahvatiti skrotum (mošnje) i noge.

TABLICA 127-1

Infekcije mokraćnog sustava

Organ

Infekcija

Mokraćna cijev

Uretritis

Mokraćni mjehur

Cistitis

Mokraćovodi

Ureteritis

Bubrezi

Pijelonefritis